Skip to main content
            

          PGS.TS.NGƯT Đinh Thị Vân Chi

HỎI ĐÁP HỌC VIÊN

Ảnh của nghiadhvh
nghiadhvh
Các cô thiết kế PPT đẹp quá, clips công phu quá. Cho em download được không ạ?

Quạt (Làng) Vác

Nghề làm quạt xuất hiện ở Làng Vác cách nay gần 200 năm do cụ Mai Đức Siêu là người đầu tiên khởi nghiệp. Quạt Vác nổi tiếng bền, đẹp, nan quạt không bị mối mọt, giấy bồi quạt dai nhưng mỏng và nhẹ nên được ưa chuộng. (Nguồn: Congdulich.com)

Một buổi, chúng tôi rong ruổi về Thanh Oai, lần tìm Làng Vác với nghề làm quạt bao đời nay. Sở dĩ giữa đông mà lại "lên cơn" đi tìm quạt giấy là bởi biết rằng ngày nay người ta dùng quạt máy, điều hoà, nên chức năng quạt mát của chiếc quạt giấy chỉ là rất phụ, mà chủ yếu chúng thể hiện mình với tư cách một đồ lưu niệm nhiều hơn. Vậy nên nóng hay lạnh, nắng hay mưa cũng không mấy ảnh hưởng tới nghề quạt nữa.

Đ/c chủ nhà mà chúng tôi gửi xe đã rất nhiệt tình dẫn 3 tên lơ ngơ đến một nhà làm quạt trong làng.

1


Hai vợ chồng đang ngồi chuốt nan quạt. Trong sân những ống trúc đang phơi nắng như những cây đàn T'rưng khổng lồ.

2

(Đống quạt các loại kia là chủ nhà cho mượn để chụp, và hoạ sỹ Đinh Hiển đã ngẫu hứng sáng tác những tác phẩm sắp đặt)

Chủ nhà rất nhiệt tình, lôi ra mấy túi quạt cho chúng tôi thả sức mà bay bổng với nghệ thuật.

Phần nhiều là những chiếc quạt giấy bình thường có trang trí hình châm kim.

3


4


Nói châm kim là theo công nghệ cũ, chứ bây giờ chẳng ai ngồi tỉ mẩn châm từng lỗ kim thành rồng thành phượng như xưa nữa. Đã có máy làm thay người rồi.

Có những hiếc quạt rất to. Chủ nhà cho mượn cả đống xương quạt cho chúng tôi thoả chí vẽ vời...

5


Tôi thì chân chất, chỉ biết dựa vào tường. Còn hoạ sỹ Hiển được đà bay bổng...

6


Và thoả chí thưởng thức tác phẩm của mình từ các góc độ.

7


Nhìn cũng "ra gì" đấy chứ!

8


Tôi loay hoay một hồi thì cũng sáng tạo được cái gọi là tác phẩm như thế này.

9


Chưa kịp vênh vang thì đã thấy chàng Hiển gọi ra chụp tác phẩm của cậu ta.

10


Ô là là...

11


Thấy mấy "kệ sỹ" say sưa quá, đ/c chủ nhà mở cửa phòng thờ, gọi chúng tôi vào chụp 2 chiếc quạt thờ.

12


13


Quạt thờ phết vải chứ không phải giấy, một chiếc vẽ tứ linh, chiếc kia vẽ lưỡng long chầu nhật.

Chúng tôi đặt lễ (đúng hơn là đặt "giọt dầu" chứ làm gì có lễ), thắp nén hương xin phép rồi thi nhau nháy đèn nhoay nhoáy.

14


***

Vì hôm nay mới chỉ có công đoạn chuốt nan nên chúng tôi tìm đến những nhà đang làm các công đoạn khác để tiếp tục "chương trình tìm hiểu".

Thấy sân một nhà đang phơi cả hàng quạt mới phết, 3 tên hăm hở xông vào.

15


Tiếc rằng "Mẹ em vừa đi vắng, mà em thì không biết phết". Đành chụp gỡ mấy kiểu trước khi quay đầu.

Hỏi: "Sao quạt Việt Nam lại viết tiếng Anh? Tây thì thiếu gì tiếng Anh! Họ cần những gì của Việt Nam nào?". Mới hay, đây là quạt làm hợp đồng, quảng cáo cho... BCS có tên là Yes và Hello!!! Hèn gì!

16


Kéo nhau sang nhà thứ ba. May quá, gặp đúng lúc một lão bà bà đang thực hiện công đoạn phết giấy. Lão bà bà cười rất tươi khi chúng tôi xin phép chụp nghệ nhân quạt.

17

Phết hồ, đặt lớp giấy thứ nhất.

18

Lật mặt, phết hồ mặt sau.

19

Đặt giấy mặt sau, miết phẳng. Xong.

Rất nhanh, lão bà bà múa nhoay nhoáy, tôi chụp theo không kịp.

Đây là đồ hàng chợ, giấy mỏng và xấu, màu "đồng phục". Bà bảo lô hàng này sẽ chuyển vào miền Nam. Trong đó chẳng có mùa đông nên quạt vẫn bán được đều đều, mà mùa này có vẻ lại được nhiều hơn (Chắc gần tết, các chợ đông người bán hàng hơn, nóng bức hơn. Hic).

Sẵn có cái thiết bị (không biết gọi tên là gì) để tách nan quạt, tôi hăm hở trổ tài.

20


Cái thiết bị này trên miệng có khắc các nấc lõm xuống, khoảng cách đều đặn, để mắc từng nan quạt vào đó. Nhưng vì nó đã quá lâu đời (chắc đã thọ hơn cả lão bà bà rồi) nên các nấc khắc đã mòn gần hết, phải ấn từng nan vào mới dược, hic. Làm tôi loay hoa loay hoay, mắc mắc kéo kéo mãi mới được một chiếc.

Chụp rồi. Diễn rồi. Lại quay đầu...

May thay có một sân nhà phơi đầy quạt vừa phết xong...

21


Chõ ống kính qua chấn song hàng rào sắt mà chụp.

Vậy là cũng coi như đủ các công đoạn của quy trình làm quạt thủ công.


Vân Chi

Nguồn: http://my.opera.com/vanchi/blog/show.dml/5378531